لاپاراسکوپی در بارداری یکی از روشهای نوین و کمتهاجمی جراحی است که با پیشرفت فناوری پزشکی، امکان مداخله درمانی ایمنتری را برای زنان باردار فراهم کرده است. این تکنیک با استفاده از ابزارهای ظریف و دوربین مخصوص، به پزشکان اجازه میدهد تا بدون نیاز به شکافهای بزرگ، به بررسی و درمان مشکلات داخلی بدن بپردازند. در دوران بارداری که شرایط فیزیولوژیکی خاصی وجود دارد، استفاده از لاپاراسکوپی میتواند مزایایی مانند کاهش درد پس از عمل، دوران نقاهت کوتاهتر و کاهش خطر عفونت را به همراه داشته باشد، البته باید با دقت و تحت نظر تیم پزشکی باتجربه انجام شود.
آیا لاپاراسکوپی در بارداری امکان پذیر است؟
بله، عمل لاپاراسکوپی در بارداری امکانپذیر است و در شرایطی که نیاز به مداخله جراحی وجود داشته باشد، میتواند یک گزینه مناسب و ایمن محسوب شود. مطالعات و شواهد پزشکی نشان دادهاند که تغییرات همودینامیک ناشی از این نوع جراحی در زنان باردار، تفاوت قابل توجهی با زنان غیرباردار ندارد و این موضوع نشاندهنده ایمنی نسبی این روش در دوران بارداری است.
با این حال، نکته مهم این است که زمان انجام جراحی اهمیت زیادی دارد. یافتههای علمی توصیه میکنند که سه ماهه دوم بارداری (هفته ۱۳ تا ۲۶) بهترین و ایمنترین زمان برای انجام لاپاراسکوپی رحم و تخمدان است، زیرا در این مرحله خطر سقط کاهش یافته و هنوز رحم به اندازهای بزرگ نشده که مانع دید مناسب جراح شود یا به اندامهای دیگر فشار بیاورد.
عمل لاپاراسکوپی در بارداری چگونه انجام می شود؟
برای انجام ایمن عمل لاپاراسکوپی در بارداری، رعایت مجموعهای از نکات و اصول حیاتی ضروری است. مهمترین گام در این مسیر، انتخاب یک پزشک متخصص، باتجربه و آشنا با جراحیهای دوران بارداری است. چنین پزشکی توانایی لازم برای مدیریت وضعیت مادر و جنین را دارد و میتواند ریسکهای احتمالی را به حداقل برساند.
گرچه مراحل اصلی عمل لاپاراسکوپی در بارداری مشابه روش معمول است، اما به دلیل وجود جنین، حساسیت جراحی بالاتر بوده و مراقبتهای خاصتری مورد نیاز است. در ادامه به مهمترین نکات برای انجام ایمن عمل لاپاراسکوپی در بارداری اشاره میشود:
استفاده از روش لاپاراسکوپی Open
به منظور کاهش احتمال آسیب به رحم، لاپاراسکوپی به روش open (باز) ترجیح داده میشود. در این روش، ورود ابزارها با دید مستقیم انجام میگیرد که ریسک برخورد با رحم را کمتر میکند.
پایش وضعیت جنین
مانیتورینگ جنین با کمک سونوگرافی ترانسواژینال، پیش و پس از جراحی توصیه میشود تا از سلامت جنین اطمینان حاصل شود.
تنظیم تهویه مکانیکی
در طول جراحی باید تهویه دستگاه بیهوشی طوری تنظیم شود که تعادل اسیدی-قلیایی (pH) مادر حفظ شود. این امر برای اکسیژنرسانی مناسب به جنین بسیار حیاتی است.
استفاده از لاپاراسکوپی بدون گاز (Gasless)
در مواردی خاص، میتوان از روش لاپاراسکوپی بدون گاز استفاده کرد. این تکنیک به جای پر کردن شکم با گاز، از ابزارهای مکانیکی برای ایجاد فضا استفاده میکند و ممکن است همراه با بیحسی اپیدورال انجام شود که برای برخی بیماران انتخاب مناسبی است.
زمان مناسب لاپاراسکوپی در بارداری
بهترین زمان برای انجام عمل لاپاراسکوپی در بارداری، پیش از هفته ۲۳ بارداری است. در این بازه، رحم هنوز به اندازهای بزرگ نشده که مانع دید جراح شود یا خطر آسیب به جنین افزایش یابد.
علت انجام عمل لاپاراسکوپی در بارداری
لاپاراسکوپی در بارداری معمولا برای بررسی و درمان تودههای تخمدانی، جراحی آپاندیسیت و درمان التهاب کیسه صفرا (کولهسیستیت) انجام میشود. این روش به دلیل کمتهاجمی بودن و ایمنی نسبی، در شرایط خاص ترجیح داده میشود. همچنین در مواردی که درد شکمی غیر قابل توضیح وجود دارد، میتواند به تشخیص کمک کند. انجام این جراحی باید حتما تحت نظر پزشک متخصص و باتجربه باشد.
معرفی بهترین جراح لاپاراسکوپی زنان در تهران
عوارض لاپاراسکوپی در بارداری برای جنین
لاپاراسکوپی در بارداری در صورت رعایت نکات ایمنی، معمولا بیخطر است، اما در برخی شرایط ممکن است با عوارضی برای جنین همراه باشد. مهمترین نگرانیها، مربوط به تاثیرات افزایش فشار داخل شکم و تغییرات فیزیولوژیک مادر است که میتواند به صورت غیرمستقیم، جنین را در معرض خطر قرار دهد. برخی از عوارض لاپاراسکوپی در بارداری برای جنین عبارتند از:
کاهش خونرسانی به رحم
افزایش فشار داخل شکمی میتواند جریان خون به رحم را کاهش دهد که این موضوع، احتمال کاهش اکسیژنرسانی به جنین را در پی دارد.
هیپوکسی جنین
فشار بالا و تغییرات در سیستم گردش خون مادر ممکن است منجر به کاهش بازگشت وریدی و برونده قلبی مادر شود که در نتیجه، اکسیژن کمتری به جنین میرسد.
هایپوتنشن مادر
کاهش فشار خون مادر در حین جراحی میتواند بهطور مستقیم باعث کاهش جریان خون جفت و در نهایت آسیب به سلامت جنین شود.
با این حال، در صورتی که لاپاراسکوپی در سه ماهه دوم بارداری و توسط تیم پزشکی مجرب و با رعایت کامل نکات تخصصی انجام شود، معمولا عوارض جدی برای جنین مشاهده نمیشود و خطرها قابل پیشگیری هستند.
یک سوال رایج>>> شانس بارداری بعد از لاپاراسکوپی افزایش مییابد؟
عوارض لاپاراسکوپی در بارداری برای مادر
اگرچه لاپاراسکوپی در بارداری به عنوان یک روش جراحی کمتهاجمی، در بسیاری از موارد ایمن تلقی میشود، اما همچنان ممکن است با برخی عوارض بالقوه برای مادر همراه باشد. این عوارض بیشتر به دلیل تغییرات فیزیولوژیک دوران بارداری و شرایط خاص جراحی در این دوران ایجاد میشوند. در ادامه، مهمترین عوارض لاپاراسکوپی در بارداری برای مادر را بیان میکنیم:
کاهش جریان خون رحمی – جفتی
ایجاد پنوموپریتوئن (تزریق گاز به داخل شکم برای اتساع حفره شکمی) میتواند فشار داخل شکم را افزایش داده و باعث کاهش جریان خون به رحم و جفت شود. این اتفاق نهتنها برای جنین خطر دارد، بلکه میتواند به افت فشار خون و علائم ناپایدار در مادر منجر شود.
ایجاد اسیدوز متابولیک
جذب بیش از حد دیاکسیدکربن (CO2) از طریق گاز مورد استفاده در حین لاپاراسکوپی، ممکن است تعادل اسیدی-باز بدن مادر را مختل کرده و منجر به اسیدوز شود، که نیاز به مدیریت دقیق حین عمل دارد.
آسیب به رحم در اثر ورود ابزار جراحی
در صورتی که هنگام وارد کردن سوزن تروکار یا ورس، دقت کافی به عمل نیاید، احتمال سوراخ شدن رحم وجود دارد. این آسیب میتواند به طور مستقیم یا غیرمستقیم موجب آسیب به مادر و جنین شود.
پارگی زودرس پردههای جنینی و زایمان زودرس
در صورت آسیب به دیواره رحم، خطر پارگی زودرس پردهها وجود دارد که ممکن است منجر به زایمان زودرس شود، بهویژه اگر این اتفاق در هفتههای پایین بارداری رخ دهد.
ایجاد درد شکمی و ناراحتیهای بعد از عمل
مانند هر جراحی دیگر، مادر ممکن است پس از لاپاراسکوپی دچار درد، تهوع یا ناراحتی شکمی شود که معمولا موقتی است، اما نیاز به کنترل دقیق دارد.
با وجود این عوارض، اگر لاپاراسکوپی در بارداری تحت نظر پزشک متخصص و با رعایت دقیق نکات ایمنی انجام شود، احتمال بروز این مشکلات به حداقل میرسد و در بسیاری موارد، جراحی موفق و بدون خطر انجام میگیرد.