درد زیر شکم در زنان یکی از موضوعاتی است که هنگام بروز، شاید ساده گرفته شود، اما این درد در بسیاری مواقع یک هشدار است. زیرا علت آن میتواند از مشکلات ساده و موقتی تا بیماری های جدی و نیازمند درمان فوری را در بر داشته باشد. بسیاری از زنان در دورههای مختلف زندگی خود، از نوجوانی تا پس از یائسگی، دست کم چند بار این نوع درد را تجربه میکنند.
درد زیر شکم زنان ممکن است در یک سمت یا هر دو سمت احساس شود، ناگهانی یا تدریجی ظاهر گردد و شدت آن از خفیف تا شدید متفاوت باشد. این درد میتواند نشانهای از قاعدگی، تخمک گذاری، عفونتهای لگنی، مشکلات گوارشی، یا حتی بیماریهای سیستم ادراری باشد.
شناخت علت دقیق درد، اهمیت زیادی دارد زیرا درمان هر یک متفاوت است. در این مقاله با بررسی دلایل شایع و روشهای تشخیص، به شما کمک میکنیم تا علت احتمالی درد خود را بهتر بشناسید و در صورت نیاز بهموقع به پزشک مراجعه کنید.
وضعیت درد زیر شکم در زنان
درد زیر شکم معمولاً در ناحیهای بین ناف و لگن احساس میشود و میتواند به شکل های مختلف بروز پیدا کند. در برخی زنان این درد به صورت درد خفیف و ممتد است که بیشتر هنگام قاعدگی یا قبل از آن ایجاد میشود. در برخی دیگر، درد ناگهانی و تیز در یک سمت شکم احساس میشود که ممکن است ناشی از تخمکگذاری یا پارگی کیست تخمدان باشد.
از دید پزشکی، این دردها به دو نوع کلی تقسیم میشوند:
- درد حاد: درد ناگهانی، شدید و کوتاهمدت که معمولاً نشانهی یک وضعیت فوری است و نیاز به بررسی سریع دارد.
- درد مزمن: دردی که بیش از شش ماه ادامه پیدا کند یا به صورت دورهای بازگردد. این نوع درد معمولاً با بیماریهایی مانند آندومتریوز، فیبروم رحم یا سندرم روده تحریک پذیر ارتباط دارد.
الگوی درد، محل دقیق آن، زمان بروز (قبل از قاعدگی، هنگام تخمکگذاری یا بعد از آن) و علائم همراه، میتوانند به پزشک در تعیین علت اصلی کمک کنند.
در صورتی که نیاز به معاینه و بررسی تخصصی علائم خود دارید میتوانید از طریق گزینه های زیر از بهترین متخصص زنان در غرب تهران نوبت ویزیت دریافت نمایید.
علت درد زیر شکم در زنان چیست؟
درد زیر شکم در زنان میتواند از چندین سیستم بدن منشأ بگیرد: اندامهای تناسلی، دستگاه گوارش، سیستم ادراری یا حتی عضلات و مفاصل لگن. در ادامه، علل مهم را به تفکیک بررسی میکنیم.
عفونتهای لگنی و دستگاه تناسلی
عفونت لگنی (PID) یکی از شایع ترین دلایل درد زیر شکم در زنان است. این عفونت معمولاً از طریق باکتریهایی که از واژن یا دهانه رحم وارد رحم و لولههای فالوپ میشوند ایجاد میشود. عامل آن ممکن است بیماریهای مقاربتی مانند کلامیدیا یا سوزاک باشد.
علائم شامل درد لگنی، تب خفیف، ترشحات غیرطبیعی واژن، احساس سنگینی در پایین شکم و گاهی درد هنگام رابطه جنسی است. درمان معمولاً با آنتیبیوتیک انجام میشود و در صورت عدم درمان، ممکن است منجر به ناباروری یا حاملگی خارجرحمی شود.
آندومتریوز
در آندومتریوز، بافتی مشابه پوشش داخلی رحم (آندومتر) در بخشهایی خارج از رحم مانند تخمدان یا لولههای فالوپ رشد میکند. این بیماری باعث التهاب مزمن و دردهای دورهای شدید بهویژه هنگام قاعدگی میشود.
علائم شامل درد مزمن لگنی، درد هنگام رابطه جنسی، قاعدگیهای دردناک و گاهی ناباروری است. تشخیص معمولاً از طریق سونوگرافی یا لاپاراسکوپی انجام میشود و درمان شامل داروهای هورمونی یا جراحی برای برداشتن بافتهای نابجا است.
اطلاعات بیشتر درباره: لاپاراسکوپی اندومتریوز
کیست تخمدان
کیست تخمدان کیسهای پر از مایع است که ممکن است روی تخمدانها ایجاد شود. بسیاری از کیستها بیخطر هستند و خودبهخود از بین میروند، اما اگر بزرگ شوند یا پاره شوند، باعث درد تیز در یک سمت شکم میشوند.
اگر کیست در تخمدان چپ باشد، درد زیر شکم سمت چپ در زنان بیشتر احساس میشود و در صورت پاره شدن، ممکن است درد ناگهانی و شدید به همراه تهوع و سرگیجه رخ دهد. تشخیص با سونوگرافی انجام میشود و درمان بسته به نوع و اندازه کیست میتواند شامل پیگیری، داروهای هورمونی یا جراحی باشد.
فیبروم رحم
فیبرومها تودههای غیرسرطانی هستند که در دیواره رحم رشد میکنند. این تودهها میتوانند باعث درد لگن، فشار در پایین شکم، خونریزی شدید قاعدگی و تکرر ادرار شوند.
اندازه و محل فیبروم تأثیر زیادی در شدت علائم دارد. در بیشتر موارد درمان دارویی یا هورمونی کافی است، اما در صورت بزرگ بودن یا ایجاد فشار زیاد ممکن است نیاز به جراحی (میومکتومی یا هیسترکتومی) باشد.
آیا پولیپ رحم باعث درد زیر شکم میشود؟!
درد هنگام تخمکگذاری (Mittelschmerz)
برخی از زنان در زمان تخمکگذاری (معمولاً در میانه چرخه قاعدگی) احساس درد خفیف تا متوسط در یک سمت زیر شکم دارند. این درد معمولاً ۱۲ تا ۲۴ ساعت طول میکشد و با تخمکگذاری طبیعی ارتباط دارد.
درد ناشی از تخمکگذاری معمولاً جای نگرانی ندارد و با استراحت یا مصرف مسکنهای سبک کاهش مییابد.
بیماریهای گوارشی
سیستم گوارشی نیز یکی از منابع شایع درد زیر شکم است. سندرم روده تحریکپذیر (IBS)، یبوست مزمن، گاز روده یا التهاب کولون میتوانند باعث ایجاد درد در قسمت پایینی شکم شوند.
ویژگی این نوع درد آن است که اغلب با تغییر در حرکات روده (یبوست یا اسهال) همراه است و با استرس یا برخی غذاها تشدید میشود. درمان شامل اصلاح رژیم غذایی، افزایش مصرف فیبر و کاهش اضطراب است.
عفونت یا التهاب مثانه
عفونت دستگاه ادراری یا مثانه نیز میتواند باعث درد زیر شکم در زنان شود. این درد معمولاً با سوزش هنگام ادرار، تکرر ادرار و گاهی وجود خون در ادرار همراه است.
اگر عفونت به کلیهها گسترش یابد، تب و درد پهلو نیز بروز میکند. درمان شامل آنتیبیوتیک و مصرف مایعات فراوان است.
حاملگی خارجرحمی
در صورتی که تخمک بارور شده خارج از رحم (معمولاً در لوله فالوپ) لانهگزینی کند، وضعیت خطرناکی به نام حاملگی خارجرحمی ایجاد میشود.
علائم شامل درد ناگهانی در یک سمت زیر شکم، خونریزی واژینال و سرگیجه است. این حالت یک اورژانس پزشکی است و باید فوراً تحت درمان قرار گیرد.
درد عضلانی یا اسکلتی
گاهی درد زیر شکم زنان ناشی از کشیدگی عضلات شکمی یا لگنی در اثر ورزش شدید، وضعیت بد بدن یا صدمات فیزیکی است. این درد معمولاً با حرکت یا لمس ناحیه تشدید میشود و با استراحت بهبود مییابد.
درد سمت چپ زیر شکم نشانه چیست؟
درد زیر شکم سمت چپ در زنان اغلب به کیست تخمدان چپ، آندومتریوز در آن ناحیه، التهاب روده بزرگ (سیگموئید کولیت)، یا مشکلات گوارشی مانند انباشت گاز و یبوست مربوط میشود.
گاهی نیز این درد به علت چسبندگیهای رحمی یا حتی بیماریهای عضلانی ایجاد میشود. در صورتی که درد شدید، همراه با تب، تهوع یا خونریزی باشد، مراجعه فوری به پزشک ضروری است تا از احتمال پارگی کیست یا عفونت جلوگیری شود.
درد زیر شکم بعد از یائسگی
دردهای زیر شکم پس از یائسگی باید با دقت بیشتری بررسی شوند، زیرا تغییرات هورمونی ممکن است علل جدیدی را ایجاد کنند. کاهش سطح استروژن باعث نازک شدن بافتهای رحم، مثانه و واژن میشود که زمینهساز التهاب و درد است.
از سوی دیگر، بیماریهایی مانند فیبروم پایدار، تومورهای تخمدان، یا سرطان رحم نیز ممکن است با دردهای مزمن زیر شکم خود را نشان دهند.
زنان در این سن باید بهصورت منظم سونوگرافی لگن انجام دهند و در صورت مشاهده دردهای غیرقابل توضیح، فوراً به متخصص زنان مراجعه کنند.
روشهای تشخیص علت درد زیر شکم در زنان
تشخیص دقیق علت درد زیر شکم نیازمند ترکیب چند روش است. پزشک ابتدا شرح حال کامل بیمار را میگیرد، زمان و شدت درد را بررسی میکند و سپس معاینه فیزیکی انجام میدهد.
روشهای تشخیصی رایج شامل موارد زیر است:
- سونوگرافی: برای بررسی رحم، تخمدانها و کیستها.
- آزمایش خون و ادرار: برای تشخیص عفونتها یا مشکلات هورمونی.
- آزمایشهای مقاربتی: برای شناسایی بیماریهای منتقله جنسی.
- لاپاراسکوپی: در موارد مشکوک به آندومتریوز یا چسبندگی داخلی.
- MRI یا سیتی اسکن: برای بررسی دقیقتر بافتهای نرم لگن و دستگاه گوارش.
تشخیص درست، کلید درمان مؤثر است و از مصرف خودسرانه دارو و تأخیر در مراجعه به پزشک جلوگیری میکند.
دکتر شراره صدری نائینی جراح و متخصص زنان و زایمان با مدرک علمی معتبر لاپاراسکوپی و برخورداری از تجربه درخشان در حیطه تشخیص و درمان بماری های زنان، بعنوان بهترین جراح لاپاراسکوپی زنان در تهران شناخته میشوند. برای بررسی علائم و انجام اقدامات تشخیصی لازم با مطب تماس بگیرید.
درمان و پیشگیری از درد زیر شکم در زنان
درمان بسته به علت اصلی متفاوت است. در موارد ساده مانند دردهای ناشی از تخمکگذاری یا قاعدگی، مصرف داروهای ضدالتهاب، استراحت و گرمای موضعی کافی است. اما در بیماریهای عفونی یا ساختاری، درمانهای خاصتری نیاز است.
درمانهای دارویی
- آنتیبیوتیکها: برای درمان عفونتهای لگنی و ادراری.
- داروهای هورمونی: در کنترل آندومتریوز و فیبروم مؤثرند.
- مسکنها و ضدالتهابها: مانند ایبوپروفن برای کاهش دردهای خفیف تا متوسط.
درمانهای غیر دارویی
اصلاح سبک زندگی نقش مهمی در پیشگیری دارد. تغذیه سالم، ورزش منظم، مصرف آب کافی، کنترل استرس و رعایت بهداشت فردی از عوامل مؤثر در کاهش دردهای لگنی هستند.
در برخی موارد، فیزیوتراپی لگن و تمرینات تقویت عضلات کف لگن نیز به کاهش درد کمک میکند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر درد زیر شکم بهصورت مکرر یا با علائمی مانند تب، تهوع، خونریزی غیرطبیعی، یا درد شدید همراه باشد، مراجعه فوری ضروری است. تأخیر در تشخیص میتواند به بروز عوارضی مانند ناباروری یا پارگی کیست منجر شود.
جمعبندی
درد زیر شکم زنان پدیدهای شایع اما چندوجهی است. این درد میتواند از دلایل ساده مانند قاعدگی تا بیماریهای پیچیدهتر مانند آندومتریوز یا عفونت لگنی ناشی شود.
تشخیص زودهنگام، درمان مؤثر و رعایت سبک زندگی سالم، بهترین راه برای کنترل و پیشگیری از بروز این دردهاست. در نهایت، هر درد غیرعادی در ناحیه لگن را باید جدی گرفت، زیرا گاهی نشانهی بیماریهایی است که با درمان بهموقع کاملاً قابل کنترلاند.