بارداری و زایمان دواتفاق بسیار مهم و طبیعی در زندگی هر زنی محسوب می شود. این حس بی نظیر مادر شدن را توام با سختی و مشکلات زایمان همراه می کند. با توجه به شرایط فیزیکی وروحی مادر، زایمان به دو روش متفاوت اعم از طبیعی و سزارین انجام می گیرد.
امروزه بنا بر دلایل مختلف درخواست انجام عمل سزارین بیشتر از طبیعی است ما در این مقاله برای آگاهی بیشتر مادران به بررسی عمل زایمان سزارین و مراقبت های بعد از آن می پردازیم.
سزارین چیست؟
عمل سزارین یک روش جراحی برای تولد نوزاد و با دخالت مستقیم از طریق جراحی شکمی است. دربسیاری از موارد پزشکان زمان انجام عمل سزارین را از قبل تعیین می کنند. برخلاف زایمان طبیعی که به شکل فیزیولوژیک با درد همراه است، عمل سزارین بدون درد با بی حسی (در مواقع اورژانسی با بیهوشی) توسط متخصص زنان و زایمان انجام می شود.
عمل سزارین چگونه انجام می شود؟
ابتدا باید گفته شود قبل از شروع عمل برای خانم باردار توسط آنژیوکت رگ گیری انجام می شود تا ازطریق آن مایعات ودر صورت لزوم دارو تزریق گردد. سپس بی حسی به دو روش اسپاینال (بی حسی نخاعی) ویا اپیدورال انجام می گردد.
ابتدا باید گفته شود قبل از شروع عمل برای خانم باردار توسط آنژیوکت رگ گیری انجام می شود تا ازطریق آن مایعات ودر صورت لزوم دارو تزریق گردد. سپس بی حسی به دو روش اسپاینال (بی حسی نخاعی) ویا اپیدورال انجام می گردد.
نوع دیگر بیهوشی عمومی است که فقط در موارد اورژانسی انجام می شود. در بیشتر موارد به دلیل استفاده از بی حسی مادر هوشیار بوده و می تواند بلافاصله بعد تولد نوزاد را به آغوش بگیرد.
پس از بی حسی جراح یک برش عرضی دربالای اندام تناسلی ایجاد می کند. گاهی هم این برش به صورت عمودی و از ناف تا بالای اندام تناسلی خواهد بود . بعد از انجام برش نوزاد و سپس جفت را از رحم مادر خارج می کنند و بعد محل برش جراحی را بخیه می زنند.
زایمان سزارین بدون درد
انواع جراحی سزارین
به طور کلی جراحی سزارین باتوجه به شرایط مادر و جنین به دو دسته برنامه ریزی شده (انتخابی) و اورژانسی تقسیم بندی می شود که در ادامه به بررسی آن خواهیم پرداخت.
۱. سزارین برنامه ریزی شده
در دو دهه گذشته به واسطه زایمان بدون درد و بی خطر سزارین، این جراحی در بین مادران باردار به شدت رو به افزایش است. اگرچه در چند سال گذشته زنان باردار را تشویق به زایمان طبیعی می کنند، اما مشخص شدن زمان دقیق تولد فرزند و همچنین زایمان بدون درد از دلایل اصلی انتخاب این روش جراحی است.
البته این روش زایمان برای برخی از زنان که به دلایل پزشکی قادر به زایمان طبیعی نیستند، ضروری است. در واقع عمل سزارین در گذشته برای زنانی که نمی توانستند زایمان طبیعی داشته باشند به کار گرفته می شد. شرایطی که عمل سزارین ضروری است عبارتند از:
- جفت سر راهی
- پیچیده شدن بند ناف دور گردن کودک
- رگ سر راهی
- دیسترس جنین در سن بالای ۲۴ هفته
- جنین بزرگتر از ۴ کیلوگرم
- بارداری چند قلویی
- قرار گیری کودک به حالت بریچ
- رحم دوشاخ
- عدم تناسب سر با لگن مادر
- قرارگیری نوزاد به در رحم به صورت عرضی
- مبتلا بودن مادر به بیماری های جنسی مانند زگیل تناسلی
۲. سزارین اورژانسی
سزارین های اورژانسی خیلی به ندرت اتفاق می افتد زمانی که مسئله ای زندگی مادر و نوزاد و یا هر دو را به خطر بیندازد انجام می شود. مهمترین دلایلی که سبب این جراحی می شود عبارتند از:
- خونریزی
- گیر کردن جنین در مجرای خروجی
- نشت مایع آمنیوتیک
- ایست ناگهانی ضربان قلب جنین
- بیرون زدگی بند ناف از واژن
- تشنج مادر به علت مسمومیت بارداری
- باز نشدن دهانه رحم و عدم پیشرفت زایمان طبیعی
فیلم سزارین اورژانسی
زایمان سزارین در چند هفتگی انجام می شود؟
ممکن است سزارین را به دلیل صلاحدید پزشک انتخاب کرده باشید یا اینکه خودتان دوست دارید فرزندتان به این روش متولد شود. در هرصورت بهتر است بدانید که زمان مناسب برای زایمان سزارین در چند هفتگی است. اگرچه زمان زایمان در هر فرد با یکدیگر متفاوت است، اما برای بهبود نتایج زایمان متخصصان زنان برای دوران بارداری دوره هارا به چهار گروه تقسیم کرده اند :
- زودهنگام که بین ۳۷هفتگی و ۳۸ هفتگی است.
- دوره کامل که بین ۳۹هفتگی و۴۰ هفتگی است.
- دیر هنگام که بین ۴۱ هفتگی است.
- دوره از موعدگذشته که بین ۴۲هفتگی و بعد از آن است.
بنابراین نوزادانی که در محدوده زمانی بین ۳۷ تا ۴۲ هفتگی به دنیا می آیند به شکل چشمگیری رشد فیزیکی و ذهنی بهتری خواهند داشت.
زایمان سزارین چقدر زمان می برد؟
مدت زمان خارج کردن جنین از شکم مادر در حدود یک تا دو دقیقه خواهد بود. این عمل آنقدر طولانی نخواهد بود که ماده بیهوشی بتواند بر روی نوزاد تاثیر بگذارد. در کل پروسه زایمان سزارین به طور معمول بین نیم تا یک ساعت طول خواهد کشید.
در صورتی که در ارتباط با زایمان نیاز به مشاوره دارید اطلاعات تماس خود را در این فرم ارسال کنید.
اقدامات قبل از زایمان سزارین
- حمام کردن در روز قبل از عمل به پیشگیری از عفونت کمک می کند.
- بهتر است بیمار وعده غذایی سبکی را شب قبل از زایمان میل کرده و حداقل ۸ ساعت قبل از عمل هیچ ماده غذایی دیگری را مصرف نکند.
- از زدن لاک بر روی ناخن های دست و پا اجتناب کنید، زیرا برای کنترل اکسیژن رسانی و تنفسی بیمار درحین بیهوشی در اتاق عمل از رنگ بستر ناخن ها استفاده می شود.
- درآوردن النگو و زیور آلات قبل از عمل توصیه می شود چون این اجسام با وسایل اتاق عمل تداخل ایجاد می کنند .
- درمواردی که خانم باردار دچاراسترس است در شب قبل از عمل، البته با مشورت پزشک، یک عدد آرامبخش توصیه می شود.
مراقبت های بعد از زایمان سزارین
معمولا مدت زمان بستری در بیمارستان بعد از سزارین ۲ روز است ولی بهبود زخم جراحی سزارین تا ۴ هفته یا بیشتر هم می تواند طول بکشد. برای بهبود زخم جراحی می توانید به این نکات توجه کنید :
- برای مدت ۶ هفته از انجام کارهای سنگین خودداری کنید.
- از خم و راست شدن بیش از حد که باعث فشار آوردن به عضلات شکم شود خودداری کنید.
- به هنگام احساس خستگی حتما استراحت کنید.
- داشتن خواب کافی به تسریع روند بهبودی کمک می کند.
- هرروز کمی راه بروید، زیرا پیاده روی به پیشگیری از یبوست و لخته شدن خون کمک می کند.
- بعد از مرخص شدن از بیمارستان و رفتن به خانه می توانید حمام کنید.
- پس از حمام کردن با استفاده از باد سشوار، زخم را خشک کنید.
- برای خونریزی واژینال از نوار بهداشتی استفاده کنید.
- بهتر است ۶ تا ۸ هفته برای رابطه جنسی صبر کنید، با این حال در زمینه با پزشک خود مشورت نمایید.
- به طور معمول پانسمان ۴۸ تا ۷۲ ساعت بر روی ناحیه زخم باقی می ماند.
- لباس نخی و گشاد بپوشید.
- از پوشیدن لباس زیر تنگ که روی زخم قرار می گیرند، خودداری کنید.
- سعی کنید هر روز دوش بگیرید.
- هنگامی که زخم جراحی تازه است از بستن شکم بند اجتناب کنید.
- بدون نظر پزشک از کرم، پماد و لوسیون استفاده نکنید.
رژیم غذایی مناسب بعد از عمل سزارین
خانم هایی که عمل سزارین انجام می دهند بهتراست برای داشتن یک تغذیه مناسب به این نکات توجه کنند :
- مقدار فراوان مایعات بنوشید.
- از خوردن غذاهای نفاخ مثل شیر و حبوبات در روزهای اول بعد از جراحی خودداری کنید.
- برای بهبود زخم غذاهای سرشار از ویتامین و پروتئین را مصرف نمایید.
- اگر دچار ناراحتی معده هستید غذاهای سبک وکم چرب مصرف کنید.
- در روزهای اول جراحی بهتر است غذاهای نرم وآبکی میل نمایید.
- در صورت داشتن یبوست، از زور زدن هنگام دستشویی رفتن خوداری کنید.
زایمان سزارین بهتر است یا طبیعی
یکی از دغدغه ها و چالش های اصلی مادران در دوران بارداری انتخاب نوع زایمان است. شاید این سؤال شما هم باشد که کدام را انتخاب کنم زایمان طبیعی یا سزارین؟
زایمان طبیعی از دیرباز به دلایلی مانند عدم نیاز به بستری شدن، و دوران نقاهت کوتاه مورد استقبال بیشتری قرار گرفته است.اما با گذشت زایمان سزارین به جهت عدم نیاز به برش دهانه واژن و کاهش درد زایمان بیشتر از قبل مورد توجه مادران باردار قرار گرفته است.
در ادامه می خواهیم این دو روش زایمان را با یکدیگر مقایسه کنیم و کمکتان کنیم که بر سر این دوراهی، انتخاب مناسبی داشته باشید.لازم است بدانید که صرف نظر از این موضوع که شما کدام نوع روش زایمان را انتخاب کنید به معنای قطعی بودن آن نخواهد بود.
گاهی ممکن است فردی زایمان سزارین را برای تولد فرزند خود انتخاب کند اما به دلایل مختلف نیاز باشد که زایمانش را به روش طبیعی انجام دهد.حالت عکس این موضوع نیز ممکن است اتفاق بیفتد. مثلا مادر خودش را برای زایمان طبیعی آماده کرده باشد اما به علت های گوناگون مجبور به زایمان سزارین شود.
آزمون انتخاب روش زایمان
انجام این آزمون می تواند به شما در انتخاب روش زایمان کمک کند و شما را از دودلی خلاص کند. اما برای اطمینان بیشتر حتما با پزشکتان مشورت کنید.
دلایل ترس از زایمان طبیعی
۱. درد زایمان:
زایمان طبیعی ممکن است برای بسیاری از مادران با ترس و دلهره همراه باشد. یکی از دلایلی که زایمان طبیعی را ترسناک جلوه می دهد درد هنگام زایمان است.
از طرفی روشهایی برای کاهش درد زایمان طبیعی از جمله بی حسی اپیدرال وجود دارد. در این روش از طریق یک سوند ظریف پلاستیکی دارو را وارد کمر می کنند. بعد از آن اعصاب لگن دچار بی حسی می شود و شما دردی را احساس نخواهید کرد.
لازم است بگوییم که اگر از درد زایمان طبیعی ترس دارید می توانید قبل از آن با پزشکتان در مورد زایمان طبیعی بدون درد مشورت کنید.
این را نیز بدانید که زایمان سزارین به معنای عدم احساس درد نیست. درست است که در حین زایمان سزارین مادران به دلیل بیهوشی متوجه درد زایمان نمی شوند، اما آن ها درد طولانی تری را در دوران نقاهت احساس خواهند کرد.
۲. پارگی ناحیه پرینه (فاصله بین دهانه واژن و مقعد)
یکی دیگر از دلایل عدم انتخاب زایمان طبیعی و ترس از آن برشی است که در ناحیه پرینه ایجاد می شود.اما این برش با چند بخیه کوچک بسته خواهد شد و بعد از مدتی بهبود می یابد.
لازم به ذکر است که اگر برای بار اول زایمان سزارین را انتخاب کنید در زایمان های بعدی نمی توانید از روش طبیعی استفاده کنید.
مقایسه زایمان طبیعی و سزارین
- میزان خونریزی: در زایمان طبیعی میزان خونریزی بیشتر از سزارین است. اما نکته مهم اینجاست که در صورتی که زایمان اول به روش سزارین انجام شود در زایمان های بعدی خونریزی بیشتر خواهد بود.
- طول دوران نقاهت و مدت زمان بستری شدن: این مسئله برای همگان واضح است که دوره نقاهت زایمان طبیعی بسیار کوتاه تر از سزارین است و نیازی به بستری شدن ندارد. در صورتی که زایمان سزارین به زمان بیشتری برای بهبود بخیه ها نیاز دارد.
- به وجود آمدن اختلالات تنفسی: نوزادانی که زودتر از هفته ۳۹ بارداری به دنیا می آیند ممکن است به نارسایی تنفسی دچار شوند.
دلیل این اتفاق شاید تخلیه شدن مایع درون ریه های نوزاد برای خارج شدن از رحم در زمان تولد باشد. این نوزادان ممکن است نیاز به بستری شدن در بخش NICU یا مراقبت های ویژه داشته باشند.
توجه به نکات گفته شده می تواند به شما درانتخاب روش مناسب زایمان و تضمین سلامتی نوزادتان کمک کند.اگر هنوز هم از لحظه تولد نوزاد ترس دارید راه حل آن انتخاب بهترین متخصص زنان و زایمان است که دارای تجربه و مهارت لازم باشد.
ضرورت انجام زایمان سزارین چیست؟
همانطوری که می دانید در زایمان سزارین جنین از طریق ایجاد شکاف در شکم و رحم مادر به دنیا می آید. اما این روش زایمان ممکن است عوارضی را برای نوزاد و مادر به وجود آورد و شاید فقط زمانی توصیه شود که به دلایلی مادر قادر به زایمان طبیعی نباشد.
گاهی این دلایل به سلامت مادر و گاهی نیز به دلیل با سلامت جنین مرتبط است.
دلایل زایمان سزارین که با سلامتی مادر مرتبط است
- در صورتی که مادر سابقه جراحی رحم داشته باشد: اگربر روی رحم مادر بر اثر جراحی زخمی وجود داشته باشد این زخم ممکن است به دلیل فشارهای رحم در زایمان طبیعی باز شود و باعث پارگی رحم شود. بنابراین در این حالت پزشک زایمان سزارین را پیشنهاد می کند.
۲. در صورتی که مادر دو زایمان قبلی را به روش سزارین انجام داده باشد: اگر مادر تنها یکبار زایمان سزارین را انجام داده باشد در صورت صلاحدید پزشک می تواند زایمان بعدی را به روش طبیعی انجام دهد.اما در صورتی که قبلا دوبار سزارین شده باشد زایمان وی بایستی به روش سزارین انجام شود.
۳. اگر مادر سابقه هیستروتومی یا جراحی های داخل رحمی داشته باشد: هیستروتومی جراحی شکافتن رحم است و ممکن است زمانی انجام شود که جنین در داخل رحم مرده باشد.
۴. سابقه جراحی های زیبایی واژن و یا ترمیم رحم: اگر مادر جراحی های زیبایی واژن مانند واژینوپلاستی انجام داده باشد ویا سابقه ترمیم دهانه رحم و واژن را داشته باشد.
۵.زمانی که برای مادر باردار سرکلاژ دهانه رحم انجام شده باشد: این روش درمانی برای جلوگیری از سقط جنین و یا زایمان زودرس انجام می شود. در این روش دهانه رحم مادر دوخته می شود زیرا قادر به نگه داری جنین نیست.
۶. اگر مادر دچار اختلالات جفت شده باشد: این اختلالات ممکن است به دلیل عدم لانه گزینی صحیح جفت اتفاق بیفتد.اختلالات جفت شامل موارد زیر است:
- جفت سر راهی: این حالت زمانی اتفاق می افتد که جفت در دهانه رحم مادر قرار بگیرد و با بزرگ شدن رحم نیز از مسیر خروج جنین کنار نرود.
- جفت چسبنده: جفت چسبنده به دیواره رحم می چسبد و حتی هنگام زایمان نیز از رحم جدا نشود. این حالت ممکن است به سادگی تشخیص داده نشود اما اگر مشخص شود زایمان سزارین به صورت برنامه ریزی شده انجام می شود.
۷. در صورتی که مادر باردار خونریزی شدید داشته باشد: عدم کنترل خونریزی می تواند سلامت مادر و جنین را دچار مشکل کند. در این شرایط پزشک مجبور به سزارین مادر و کنترل خونریزی با استفاده از روش های دیگر است.
8. اگر مادرچند قلو داشته باشد: معمولا برای بارداری های بیشتر از دوقلو سزارین انجام می شود. اما برای دوقلوها نیز اگر یکی از آن ها وضعیت عرضی داشته باشد پزشک مجبور به سزارین می شود.
۹. اگر در مسیر زایمان طبیعی توده وجود داشته باشد
۱۰. در صورتی که نیاز باشد تا بارداری خاتمه پیدا کند: این حالت ممکن است به دلیل زایمان دیررس، بیماری مادر و یا کارایی نداشتن جفت اتفاق بیفتد.
۱۱. اگر مادر به پرهاکلامپسی و اکلامپسی (بیماریهای دوران بارداری که باعث باعث افزایش بیش از حد فشار خون میشوند) مبتلا باشد.
۱۲. در صورتی که مادر به بیماری قلبی یا ریوی دچار باشد.
۱۳. در صورتی که جنین با القای زایمان متولد نشود.
دلایل ضرورت زایمان سزارین که با سلامت جنین مرتبط است
- اگر پزشک تشخیص دهد که جنین به دیسترس یا زجر جنینی دچار شده است: زجر جنینی زمانی است که جنین به درستی اکسیژن را دریافت نمی کند. در این حالت پزشک مجبور است روش سزارین را برای ادامه تنفس صحیح جنین انجام دهد.
- در صورتی که پزشک وضعیت پروپلاس بند ناف را تشخیص دهد: در این وضعیت کیسه آب پاره شده وبند ناف نوزاد زودتر از او از واژن خارج می شود.این حالت ممکن است خونرسانی به جنین را دچار اختلال کند.
- در صورتی که جنین دچار عارضه ای شده باشد که با زایمان طبیعی وضعیت او بدتر شود.
- گاهی اوقات جنین دچار تاخیر رشد می شود وبه دنبال آن عوارضی مانند کاهش سطح اکسیژن، قند خون و عدم مقاومت به عفونت و حتی ممکن است مرگ داخل رحمی جنین ایجاد شود.بنابراین از روش سزارین برای جلوگیری از این عوارض استفاده می شود.
- اگر مادر به تبخال تناسلی دچار شده باشد: در این حالت ممکن است جنین نیز در تماس با واژن به تبخال دچار شود.
- در صورتی که نوزاد وضعیت غیر طبیعی داشته باشد مثلا جنینی که به صورت عرضی قرار گرفته است ویا ممکن است با سر وارد کانال زایمان شود.
- در صورتی که جنین بزرگ تر از حد معمول باشد ممکن است شانه هایش خارج نشود (دیستوشی شانه) و در این وضعیت از سزارین استفاده می شود.
- اگر سر جنین و لگن مادر با یکدیگر متناسب نباشند زایمان به صورت سزارین انجام می شود.
- گاهی جفت از آندومتر یا مخاط داخل رحم کنده می شود در صورتی که جنین زنده و بالغ باشد و دچار زجر جنینی شود، زایمان به روش سزارین انجام می شود.
آیا زایمان طبیعی بعد از سزارین ممکن است؟
در صورتی که شما یک زایمان سزارین را تجربه کرده باشید، ممکن است این سوال برایتان پیش بیاید که آیا باید زایمان های بعدی را نیز به همین شیوه انجام دهید؟
در پاسخ به این سوال باید بگوییم که زایمان طبیعی بعداز سزارین(VBAC) برای افراد زیادی ممکن است. البته لازم به ذکر است که یکسری عوامل درانتخاب این نوع زایمان نقش دارند. شما بایستی یکسری شرایط را داشته باشید که بتوانید بعد از سزارین زایمان طبیعی انجام دهید.
مهمترین شرط اینست که بین سزارین قبلی تا زایمان طبیعی حداقل یکسال فاصله باشد چون در حین دردهای زایمانی ممکن است که درصد انقباضات محل سزارین پاره شود و منجر به عوارض جبران ناپذیری شود.
مورد بعدی اینست که علت سزارین قبلی به دلخواه مادر بوده باشد یا اندیکاسیون جنینی داشته باشد، یعنی مثلا به علت افت قلب جنین، دفع مدفوع جنین در سیر زایمان طبیعی مشکل ایجاد کرده باشد.
به هیچ علت نباید سزارین قبلی به دلیل اندیکاسیون های مادری باشد، یعنی اگر مادری تنگی لگن داشته باشد مسلما در زایمان بعدی هم بایستی سزارین شود.
یا اگر یک بیماری زمینه ای (دیابت و فشار خون کنترل نشده) داشته باشد این بیماری ها در بارداری بعدی عود می کنند و مشکل ساز می شوند.
مورد بعدی اینست که سن مادر زیر ۳۵ سال باشد و سابقه یک زایمان طبیعی قبل از سزارین داشته باشد.
و اینکه برش قبلی سزارین حتما افقی باشد. اگر کسی سابقه برش کلاسیک یا عمودی روی رحم داشته باشد احتمال پارگی زیاد است.
زایمان طبیعی بعد از سزارین دراکثر موارد می تواند موفقیت آمیز باشد البته مهمترین مسئله ای که باید در نظر گرفته شود ایمنی مادر و نوزاد است. در صورتی که بخواهید زایمان بعد از سزارین را به روش طبیعی انجام دهید، لازم است که وضعیت سلامتی مادر و جنین توسط پزشک به طور کامل بررسی شود.
عوارض زایمان سزارین
همان طور که می دانید دوران بارداری برای اکثر مادران پر از استرس و نگرانی است و سوالات بیشماری در خصوص این دوران و زمان زایمان از سوی آن ها مطرح می شود.
یکی از سوالات متداولی که ذهن هر مادر باردار را درگیر می کند این است که آیا جراحی سزارین خطرناک است؟ به طورکلی زایمان سزارین بدون خطر و عوارض جانبی جدی است، بنابراین در حین عمل مشکلی برای مادران ایجاد نمی شود.
از آنجایی که این روش جراحی با بی حسی یا بیهوشی انجام می شود، وجود برخی عوارض جانبی مانند درد شکمی، سرگیجه، بی حالی و ضعف طبیعی خواهد بود. با این حال در موارد نادر ممکن است. سایر عوارض زایمان سزارین عبارتند از :
- عفونت رحم
- عفونت محل بخیه
- چسبندگی در شکم و رحم
- آمبولی یا لخته شدن خون
کلام آخر
در پایان باید به این نکته اشاره کرد، اگرچه سزارین بی خطر و ایمن است و در مدت زمان کوتاه و بدون درد انجام می شود، اما می تواند عوارض جانبی برای نوزاد مانند تولد نارس به وجود آورد.
به خاطر داشته باشید که زایمان سزارین نباید به عنوان انتخاب اول مادران در نظر گرفته شود، بلکه پس از بررسی شرایط مادر و جنین توسط متخصص زنان وزایمان روش مناسب برای زایمان باید در نظر گرفته شود.
با این حال اگر زایمان طبیعی برای شما میسر نبود، رعایت مراقبت های قبل و بعد از جراحی سزارین برای کاهش عوارض جانبی مانند عفونت ضرورت دارد.
در صورتی که در زمینه زایمان سزارین سوالی دارید، می توانید در انتهای همین مقاله، بخش نظرات آن را با دکتر شراره صدری نائینی متخصص زنان و زایمان مطرح کنید.
سلام دکترجان شما کدوم بیمارستان ها زایمان سزارین انجام میدید؟
سلام عزیزم .بیمارستان گاندی و عرفان نیایش