از سرگیری فعالیت های بدنی و ورزش بعد از جراحی هیسترکتومی یک گام مهم برای بازگشت به زندگی عادی و حفظ سلامت بدن است. بسیاری از زنان بعد از این جراحی دچار کاهش انرژی، ضعف عضلات لگن و حتی نوسانات خلقی میشوند، اما یک برنامه ورزشی مناسب میتواند به پیشرفت روند بهبودی کمک کند. نکته کلیدی اینجاست که ورزش کردن بعد از هیسترکتومی باید تدریجی، هدفمند و با در نظر گرفتن وضعیت بدنی فرد باشد. در این مقاله دقیقاً بررسی میکنیم چه زمانی باید ورزش را شروع کرد، چه حرکاتی مناسباند و چه مواردی را باید در نظر گرفت تا از آسیب جلوگیری شود.
توضیحی درباره جراحی هیسترکتومی
هیسترکتومی یا برداشت رحم، از جمله عمل های جراحی است که بسیاری از زنان در طول زندگی خود آن را تجربه میکنند. این عمل به دلایل مختلفی مانند فیبروم، خونریزیهای شدید، اندومتریوز یا سرطان انجام میشود. هیسترکتومی میتواند به دو روش شکمی (لاپاراسکوپی یا لاپاراتومی) و واژینال صورت گیرد و گاهی همراه با برداشت تخمدانها نیز انجام میشود. بسته به نوع عمل و شرایط بیمار، زمان بهبودی و توصیههای ورزشی میتواند متفاوت باشد.
هیسترکتومی به روش لاپاراسکوپی
ویدئو ی انجام عمل هیسترکتومی به روش لاپاراسکوپی، توسط دکتر شراره صدری نائینی
جهت ارتباط و یا دریافت نوبت حضوری از بهترین جراح لاپاراسکوپی زنان با شاره زیر تماس بگیرید:
اهمیت ورزش بعد از هیسترکتومی
ورزش بعد از هیسترکتومی نه تنها به بازسازی عضلات شکم و لگن کمک میکند، بلکه از یبوست، چاقی موضعی، ضعف عضلانی و افسردگی نیز جلوگیری میکند. ورزش میتواند جریان خون را در بدن بهبود بخشد، التهاب را کاهش دهد و موجب بهبود خلق و خو شود. همچنین فعالیت بدنی مناسب، از تشکیل چسبندگی های داخلی جلوگیری میکند که یکی از عوارض طولانیمدت جراحی است.
چه زمانی میتوان ورزش را بعد از هیسترکتومی شروع کرد؟
پاسخ این سوال بسته به نوع جراحی، شرایط فیزیکی فرد و نظر پزشک متفاوت است. اما به طور کلی:
- هفته اول: استراحت کامل و تنها راه رفتن سبک در خانه
- هفته دوم تا چهارم: افزایش تدریجی پیادهروی و حرکات کششی ملایم
- هفته چهارم به بعد: در صورت تایید پزشک، آغاز تمرینات سبک کف لگن، یوگا یا حرکات مخصوص ناحیه مرکزی بدن
هیچگاه نباید بدون تایید پزشک یا فیزیوتراپیست شروع به تمرینات سنگین کرد، زیرا ممکن است به بخیهها یا عضلات در حال ترمیم آسیب وارد شود.
مراحل بازگشت به ورزش بعد از هیسترکتومی
بازگشت به فعالیت بدنی باید مرحله به مرحله و با دقت بالا صورت گیرد:
- حرکات پایهای و سبک مثل نشستن و برخاستن درست
- پیادهروی کوتاه در فضای خانه یا حیاط
- افزایش زمان پیادهروی تا ۳۰ دقیقه در روز
- حرکات کششی کنترلشده برای جلوگیری از خشکی عضلات
- شروع تمرینات عضلات لگنی (کگل) برای تقویت کف لگن
- تمرینات مقاومتی با وزن بدن با تایید پزشک
شدت و مدت ورزش بعد از هیسترکتومی
شدت و مدت تمرینات باید با توجه به سطح آمادگی جسمانی فرد، نوع عمل جراحی و زمان سپری شده از جراحی تنظیم شود. در هفتههای اول، هدف صرفاً حرکت دادن بدن و جلوگیری از خشکی عضلانی است. به مرور میتوان مدت زمان تمرینات را از ۵ دقیقه تا ۳۰ دقیقه افزایش داد. تمرینات باید در ابتدا بدون وزنه و با تکرار کم آغاز شود.
ورزش های مناسب بعد از هیسترکتومی
بعنوان ورزش های مفید و مناسب برای بعد از جراحی هیسترکتومی می توانید به صورت سبک و در مدت زمان کوتاه، فعالیت های زیر را انجام دهید.
پیاده روی سبک
یکی از امنترین و مؤثرترین ورزشها برای شروع دوران نقاهت است. پیادهروی منظم به بهبود گردش خون، جلوگیری از یبوست و کاهش خطر لخته شدن خون کمک میکند.
تمرینات تنفسی و کششی
حرکاتی مانند تنفس دیافراگمی، بالا بردن بازوها هنگام دم و کشش ملایم بدن به کاهش استرس، بهبود ظرفیت ریوی و افزایش انعطافپذیری عضلات کمک میکند.
تمرینات کف لگن (کگل)
این تمرینات بسیار ضروریاند. بعد از هیسترکتومی، ضعف عضلات کف لگن رایج است و تمرینات کگل با تقویت این عضلات، از بروز مشکلاتی مانند بیاختیاری ادرار یا افتادگی اندامها جلوگیری میکند.
یوگا مخصوص دوران نقاهت
یوگا با حرکات ملایم مانند “کودک”، “گربه-گاو” و “کوه” میتواند به کاهش اضطراب، تقویت عضلات مرکزی و بهبود انعطافپذیری کمک کند. از حرکات معکوس یا پیچشی باید اجتناب شود.
تمرینات تقویت عضلات مرکزی بدن (کور)
بعد از هفته ششم، با تأیید پزشک، میتوان تمریناتی مانند “پل” یا “تنفس عمیق با فعالسازی شکم” را برای تقویت عضلات عرضی شکم انجام داد.
ورزشهای ممنوعه یا با احتیاط بعد از هیسترکتومی
تا چند ماه بعد از عمل، انجام ورزشهایی مثل دویدن، وزنهبرداری، دراز نشست، اسکات سنگین یا پریدن توصیه نمیشود. این حرکات ممکن است به ناحیه جراحی فشار وارد کنند و روند ترمیم را مختل نمایند.
توصیههای تغذیهای در کنار ورزش بعد از هیسترکتومی
تغذیه مناسب مکمل ورزش است. مصرف کافی پروتئین، فیبر، ویتامین C و آب کافی به ترمیم بافتها کمک میکند. از یبوست جلوگیری کنید تا به بخیهها فشار وارد نشود.
چه نکاتی هنگام ورزش باید رعایت شود؟
- همیشه با گرمکردن ملایم شروع کنید
- هنگام احساس درد، فوراً ورزش را قطع کنید
- از لباس راحت و مناسب استفاده کنید
- محیط ورزش باید امن و بدون خطر افتادن باشد
- تمرینات را با آرامش و کنترل انجام دهید، نه با عجله
علائم هشدار دهنده هنگام ورزش بعد از هیسترکتومی
اگر هنگام ورزش دچار علائمی مثل خونریزی واژینال، درد شدید شکم، سرگیجه یا تنگی نفس شدید شدید، فوراً تمرین را متوقف کرده و با پزشک تماس بگیرید.
تفاوت ورزش بعد از هیسترکتومی شکمی و واژینال
در هیسترکتومی شکمی معمولاً مدت استراحت بیشتر است و بازگشت به ورزش باید با احتیاط بیشتری انجام شود. در نوع واژینال، بازگشت سریعتری به تمرینات سبک امکانپذیر است. با این حال، نوع تمرینات و سرعت پیشرفت باید بر اساس توصیه پزشک تنظیم شود.
نقش فیزیوتراپی در بازتوانی بعد از هیسترکتومی
فیزیوتراپی زنان نقش بسیار موثری در بازسازی عضلات لگنی، کاهش درد و جلوگیری از چسبندگی دارد. برنامهریزی تمرینات اختصاصی با کمک فیزیوتراپیست میتواند بازتوانی را بهصورت علمی و مؤثر هدایت کند.
ورزش و سلامت روان بعد از هیسترکتومی
هیسترکتومی میتواند تأثیرات روانی مانند اضطراب، کاهش میل جنسی یا احساس از دست دادن را بههمراه داشته باشد. ورزش منظم باعث ترشح اندورفین و بهبود خلقوخو میشود. همچنین کمک میکند فرد احساس کنترل بیشتری بر بدن خود داشته باشد.
جمع بندی
ورزش بعد از هیسترکتومی نهتنها به بازسازی جسمی کمک میکند، بلکه برای سلامت روان نیز مفید است. آغاز بهموقع و تدریجی تمرینات، انتخاب حرکات مناسب و رعایت نکات ایمنی، کلید موفقیت در این مسیر هستند. با مشورت با پزشک و داشتن برنامهای منظم، میتوانید با خیال راحت و اعتمادبهنفس به زندگی عادی بازگردد.
سوالات متداول