علت ورم شکم بعد از لاپاراسکوپی میتواند موارد گوناگونی باشد. بسیاری از افرادی که تحت عمل لاپاراسکوپی برای مشکلاتی مانند کیست تخمدان، فیبروم رحم، کیسه صفرا یا حتی بیماری های گوارشی قرار میگیرند، در روزهای بعد از عمل ورم یا نفخ شکم روبهرو میشوند. این حالت معمولاً با احساس پری، فشار در ناحیه شکم و حتی دردهای خفیف همراه است و موجب ناراحتی و نگرانی می گردد. نکته مهم اینجاست که ورم شکم پس از لاپاراسکوپی در اغلب موارد طبیعی است و بخشی از روند بهبودی به حساب میآید. دلیل اصلی آن تزریق گاز دیاکسیدکربن برای ایجاد فضای کاری در حین عمل است که میتواند به طور موقت موجب نفخ و تورم شود. با این حال، تشخیص تفاوت میان ورم طبیعی و غیرطبیعی اهمیت بالایی دارد، چرا که برخی علائم هشداردهنده نیاز به بررسی فوری پزشکی دارند. در این مقاله، به صورت تخصصی و علمی، تمام ابعاد این موضوع شامل علل، مدت زمان طبیعی، علائم خطرناک، روشهای پیشگیری و درمان ورم شکم بعد از لاپاراسکوپی را بررسی میکنیم.
آیا ورم شکم بعد از عمل لاپاراسکوپی طبیعی است؟
ورم شکم بعد از لاپاراسکوپی تقریباً در بیشتر بیماران رخ میدهد و یک پدیده طبیعی است. دلیل عمده آن ورود گاز دیاکسیدکربن به داخل شکم برای جدا کردن اندامها و ایجاد فضای کافی جهت مشاهده و جراحی است. این گاز اگرچه در پایان عمل تا حد زیادی تخلیه میشود، اما بخشی از آن در بافتها یا حفره شکم باقی میماند و به همین علت بیمار در روزهای ابتدایی پس از عمل احساس نفخ یا ورم میکند. این حالت معمولاً طی چند روز تا یک هفته برطرف میشود. بنابراین، تا زمانی که همراه با علائم غیرطبیعی مانند تب، درد شدید یا ترشحات غیرعادی نباشد، جای نگرانی ندارد.
نکته مهم: داشتن توجه کافی و رعایت اصول و اقدامات قبل از لاپاراسکوپی به انجام هرچه بهتر عمل و جلوگیری از بروز عوارض بعد از آن کمک زیادی می کند.
علت ورم شکم بعد از عمل لاپاراسکوپی چیست؟
ورم شکم بعد از لاپاراسکوپی میتواند ناشی از چندین عامل مختلف باشد که هرکدام نقش خاصی در بروز این حالت دارند. شناخت این علتها به بیمار کمک میکند تا هم نگرانی کمتری داشته باشد و هم در صورت بروز علائم غیرعادی سریعتر به پزشک مراجعه کند.
تزریق گاز دیاکسیدکربن
مهمترین علت ورم شکم بعد از عمل لاپاراسکوپی تزریق گاز دیاکسیدکربن است. این گاز برای باز کردن فضای شکم و تسهیل دید جراح وارد بدن میشود. هرچند در پایان عمل تخلیه میگردد، اما مقداری از آن در حفره شکم و بافتها باقی میماند. این گاز میتواند به دیافراگم و حتی شانهها فشار وارد کند و علاوه بر ورم، درد در ناحیه شانه یا قفسه سینه ایجاد نماید.
احتباس مایعات در بافتها
به دنبال جراحی، بدن ممکن است واکنش التهابی نشان دهد و مایعات بیشتری در بافتها جمع شوند. این احتباس مایعات میتواند یکی از دلایل ورم شکم و سنگینی بعد از لاپاراسکوپی باشد.
تأثیر داروهای بیهوشی
بیهوشی عمومی بر عملکرد دستگاه گوارش اثر میگذارد و حرکات طبیعی رودهها را کند میکند. این کندی باعث تجمع گاز و یبوست موقت میشود که در نتیجه بیمار دچار نفخ و تورم شکم خواهد شد.
کاهش حرکت رودهها بعد از عمل
یکی از علل شایع نفخ معده بعد از لاپاراسکوپی کاهش حرکت رودهها در روزهای نخست پس از عمل است. بیتحرکی بیمار و محدودیت تغذیه نیز این مسئله را تشدید میکند.
التهاب و واکنش طبیعی بدن به جراحی
هر نوع جراحی با مقداری التهاب همراه است. بدن در تلاش برای ترمیم بافتها، واکنش التهابی نشان میدهد که میتواند منجر به ورم موضعی در شکم شود.
عفونتهای احتمالی
در موارد نادر، ورم شکم میتواند نشانهای از عفونت پس از عمل باشد. اگر تورم همراه با تب، درد شدید یا ترشح چرکی از محل زخم باشد، باید سریعاً به پزشک اطلاع داده شود.
لازم است این موضوع را یادآوری کنیم که عوارض طبیعی بعد از لاپاراسکوپی طی حدود یک الی دو هفته به طور کامل بر طرف می شود و عوارض جدی یا خطرناک به ندرت اتفاق می افتند. این امر تا حد بسیار زیادی به جراحی که عمل شما را انجام می دهند بستگی دارد.
در ویدئوی زیر میتوانید توضیحات دکتر شراره صدری نائینی، بهترین جراح لاپاراسکوپی زنان در تهران درباره کارایی های لاپاراسکوپی را مشاهده نمایید.
کارایی لاپاراسکوپی
تفاوت ورم شکم با نفخ معده بعد از لاپاراسکوپی
بسیاری از بیماران ورم شکم و نفخ معده را یکسان تصور میکنند، اما این دو حالت تفاوتهایی دارند. ورم شکم بیشتر ناشی از وجود گاز دیاکسیدکربن در حفره شکمی و واکنش التهابی است، در حالی که نفخ معده معمولاً مربوط به تجمع گاز در دستگاه گوارش و رودههاست. شناخت این تفاوت مهم است، زیرا درمان هرکدام میتواند متفاوت باشد.
چه مدت بعد از لاپاراسکوپی ورم شکم ادامه دارد؟
به طور معمول، ورم شکم بعد از عمل لاپاراسکوپی بین ۳ تا ۷ روز باقی میماند. در برخی بیماران این مدت ممکن است تا دو هفته نیز طول بکشد. اگر تورم بیش از دو هفته ادامه یابد یا شدت آن افزایش پیدا کند، لازم است بیمار تحت معاینه پزشک قرار بگیرد تا علت غیرطبیعی احتمالی بررسی شود.
در صورتی که ورم همراه با خونریزی بعد از لاپاراسکوپی ادامه دار و یا از لحاظ شدت، غیر طبیعی به نظر برسد، لازم است حتما وضعیت را به پزشک خود اطلاع دهید.
علائم هشدار دهنده ورم غیرطبیعی شکم
گرچه ورم شکم بعد از لاپاراسکوپی معمولاً طبیعی است، اما برخی علائم میتوانند نشانه مشکلات جدی باشند. این علائم عبارتند از:
- درد شدید و غیرقابل تحمل در شکم یا شانهها
- تب و لرز مداوم
- تهوع و استفراغ مکرر
- خروج ترشح چرکی یا خون از محل بخیهها
- ادامه داشتن ورم بیش از دو هفته
بروز هرکدام از این نشانهها به معنای احتمال عفونت یا عارضه دیگر است و نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد.
روشهای پیشگیری از ورم شکم بعد از لاپاراسکوپی
اگرچه بروز مقداری ورم اجتنابناپذیر است، اما میتوان با رعایت چند نکته ساده شدت آن را کاهش داد.
افزایش تحرک زودهنگام پس از عمل
یکی از مهمترین اقدامات پس از لاپاراسکوپی، برخاستن از تخت و راه رفتن آرام است. تحرک باعث فعال شدن رودهها و خروج سریعتر گاز میشود.
رژیم غذایی مناسب و پرهیز از غذاهای نفاخ
در روزهای ابتدایی باید از غذاهای سبک مثل سوپ و پوره استفاده کرد و از مصرف نوشابههای گازدار، حبوبات و غذاهای پرچرب پرهیز نمود تا نفخ تشدید نشود.
مصرف مایعات کافی
نوشیدن آب و مایعات باعث بهبود حرکات روده و دفع گاز و سموم میشود و به کاهش ورم کمک میکند.
رعایت دقیق توصیههای پزشک
پزشک ممکن است داروهای ضدنفخ یا ملین سبک تجویز کند. مصرف منظم این داروها از بروز یبوست و نفخ جلوگیری میکند.
روشهای درمان ورم و نفخ شکم بعد از لاپاراسکوپی
برای بهبود و برطرف کردن ورم و نفخ شکم بعد از عمل لاپاراسکوپی، راه های زیر نسبت به شرایط هر شخص می توانند موثر واقع شوند. در باره انجام این روش ها حتما با پزشک خود مشورت کنید.
داروهای ضدنفخ و مسکنها
داروهایی مانند سیمیتیکون میتوانند گاز روده را کاهش دهند. همچنین مسکنهای تجویز شده توسط پزشک به کنترل درد و احساس فشار کمک میکنند.
کمک گرفتن از روشهای خانگی
استفاده از کمپرس گرم روی شکم، مصرف دمنوشهای گیاهی مثل نعناع، بابونه یا زیره، و انجام حرکات آرام ورزشی در کاهش ورم مؤثر هستند.
فیزیوتراپی و تکنیکهای تنفسی
تمرینات تنفسی عمیق و تکنیکهای فیزیوتراپی میتوانند به خروج سریعتر گاز از شکم و بهبود تورم کمک کنند.
آیا ورم شکم بعد از لاپاراسکوپی رحم و تخمدانها طبیعی است؟
بله. در جراحیهای زنان مانند لاپاراسکوپی کیست تخمدان یا فیبروم رحم، ورم شکم بسیار شایع است. این ورم معمولاً در لگن و شکم احساس میشود و به دلیل گاز دیاکسیدکربن و التهاب موقت بافتها ایجاد میگردد. تنها در صورت تداوم طولانی یا همراه شدن با علائم هشدار باید بررسی شود.
ورم شکم بعد از لاپاراسکوپی کیست تخمدان
پس از لاپاراسکوپی کیست تخمدان، بیماران معمولاً ورم بیشتری در ناحیه تحتانی شکم احساس میکنند. این حالت به دلیل نزدیکی محل جراحی به لگن و رحم طبیعی است و معمولاً طی یک هفته برطرف میشود.
ورم شکم بعد از لاپاراسکوپی کیسه صفرا
ورم شکم پس از لاپاراسکوپی کیسه صفرا نیز امری شایع است. برخی بیماران علاوه بر شکم، درد در شانه راست خود احساس میکنند که ناشی از باقی ماندن گاز در زیر دیافراگم است. این مشکل موقتی است و با تحرک و رعایت توصیههای پزشکی بهبود پیدا میکند.
مقایسه ورم شکم در لاپاراسکوپی و جراحی باز
در جراحی باز، علت اصلی ورم التهاب ناشی از برش بزرگ جراحی است، در حالی که در لاپاراسکوپی بیشتر به دلیل ورود گاز دیاکسیدکربن رخ میدهد. به طور کلی، ورم در لاپاراسکوپی کمتر و کوتاهمدتتر است و بیماران سریعتر بهبود پیدا میکنند.
توصیههای مهم برای کاهش نگرانی بیماران
بیماران باید بدانند که ورم شکم بعد از لاپاراسکوپی پدیدهای گذرا و طبیعی است. آگاهی از علل، شناخت علائم هشداردهنده و رعایت توصیههای پزشک بهترین راه برای کاهش نگرانی است. حفظ آرامش روانی و صبر در دوران نقاهت نیز نقش مهمی در روند بهبودی دارد.
جمعبندی
ورم شکم بعد از عمل لاپاراسکوپی یکی از شایعترین عوارض موقت این جراحی است که معمولاً ناشی از تزریق گاز دیاکسیدکربن، کاهش حرکت رودهها و واکنش التهابی بدن میباشد. این حالت اغلب طی چند روز برطرف میشود و نیاز به درمان خاصی ندارد، مگر آنکه با علائم هشداردهنده همراه باشد. رعایت رژیم غذایی مناسب، تحرک کافی و مصرف داروهای تجویز شده توسط پزشک میتواند به بهبود سریعتر کمک کند. آگاهی بیماران از روند طبیعی بهبودی، کلید کاهش اضطراب و نگرانی پس از عمل است.